ΑΓΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΤΩΝ ΠΑΘΩΝ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ

Ταπεινή προσπάθειά μου να βοηθήσω συνανθρώπους μου οι οποίοι για χίλιους δύο λόγους δεν γνωρίζουν λεπτομερειακά τις έννοιες των αγίων αυτών  ημερών, πλην βέβαια του Επιταφίου και της Αναστάσεως. Με λίγα λόγια προσπάθησα να τους κατατοπίσω για να ξέρουν να απαντήσουν όταν ρωτηθούν έστω και επιγραμματικά.

 

ΜΕΓΑΛΗ  ΔΕΥΤΕΡΑ

Μνήμη ποιούμεθα του μακαρίου Ιωσήφ του Παγκάλου, και της υπό του Κυρίου ξηρανθείσης και καταρασθείσης συκής

Ο Ιωσήφ ήταν ο μικρότερος από τα 12 παιδιά του Πατριάρχη Ιακώβ και ο πιο αγαπητός. Μητέρα του ήταν η  Ραχήλ, μια από τις 4 συζύγους του Ιακώβ. Τα ετεροθαλή αδέλφια του, που τον φθονούσαν, τον έριξαν αρχικά σε ένα λάκκο και εξαπάτησαν τον πατέρα τους δείχνοντας ένα  ματωμένο ρούχο του ,ότι τάχα τον κατασπάραξαν άγρια θηρία. Στην συνέχεια τον πούλησαν σε εμπόρους έναντι τριάντα αργυρίων και οι έμποροι με τη σειρά τους στον αρχιμάγειρα του  βασιλιά της Αιγύπτου, Πετεφρή. Τον Ιωσήφ, που ήταν πανέμορφος, τον ερωτεύτηκε η γυναίκα του βασιλιά η οποία μόλις κατάλαβε ότι δεν ενδίδει στον έρωτα της, τον  συκοφάντησε και έτσι ο Ιωσήφ βρέθηκε στη φυλακή. Ένα όνειρο του Φαραώ, που κανείς δεν μπορούσε να το εξηγήσει, έγινε η αφορμή να αλλάξει όλη η ζωή του Ιωσήφ. Με τον φωτισμό του Θεού κατάφερε να δώσει εξήγηση στο όνειρο του βασιλιά και να γίνει έκτοτε γενικός άρχοντας, κάτι σαν πρωθυπουργός σήμερα. Στη χώρα θα ακολουθούσαν επτά χρόνια πείνας και ακαρπίας όταν θα έληγαν τα επτά χρόνια ευφορίας. Αυτή ήταν η εξήγηση του ονείρου. Ο Ιωσήφ διαχειρίστηκε άριστα την εξουσία όταν ήλθαν τα χρόνια της πείνας για τον λαό. Στα πρόθυρα όμως του λιμού τα αδέλφια του φανερώθηκαν ενώπιον του και του ζήτησαν βοήθεια. Εκείνος τους συγχώρεσε και τους προσκάλεσε να ζήσουν μόνιμα κοντά του, μαζί με τους γονείς τους.

Η παραβολή αυτή αποτελεί προεικόνιση του Χριστού καθώς κι αυτός φθονήθηκε από τους ομοφύλους του και πωλήθηκε έναντι τριάντα αργυρίων και κλείστηκε σε τάφο.

Την Μεγάλη Δευτέρα μνημονεύουμε επίσης και την άκαρπο συκή που ο Χριστός καταράστηκε, κατέπεσαν αμέσως τα καταπράσινα φύλλα της και την επόμενη μέρα ξεράθηκε.

Στην απορία των μαθητών, πάντοτε κατά την παραβολή, ο Χριστός τους δίδαξε για την μεγάλη δύναμη της πίστεως, η οποία όταν συνοδεύεται από εσωτερική θέρμη και χωρίς δισταγμό, μπορεί να κατορθώσει απίστευτα πράγματα. Αυτή την πίστη θέλει η εκκλησία μας να μεταδώσει και σε μας. Η ιστορία της άκαρπης συκής συμβολίζει την Συναγωγή των Εβραίων της εποχής και την ζωή του ισραηλίτικου λαού που ήταν φαινομενικά ενάρετος αλλά πρακτικά άκαρπος από καλά έργα.

Οι Όρθροι της Μεγάλης Δευτέρας, η ακολουθία του Νυμφίου, όπως συνηθίζεται να λέγεται, αλλά και όλης της Αγίας Εβδομάδας, ψάλλονται το βράδυ της προηγουμένης, καθότι το πρωί  ψάλλεται η διάταξη της θείας λειτουργίας των προηγιασμένων ωρών.

Ο Χριστός παρομοίασε τον ερχομό Του με γάμο και τον εαυτό Του με Νυμφίο (γαμπρό) καθότι στο πρόσωπο του συντελείται ένας «ιερός γάμος» Θεού και ανθρωπότητας. Γι’ αυτό ο Χριστός δεν θα μπορούσε να έχει παντρευτεί ή ερωτευτεί μια γυναίκα, όχι γιατί «ήταν ανέραστος», αλλά γιατί είναι ο Νυμφίος της Εκκλησίας, ερωτευμένος και ενωμένος με τη Νύμφη Του, την ανθρωπότητα.

Ας παραθέσουμε παρακάτω την μετάφραση του Ανδρ.Θεοδώρου  στην καθομιλουμένη γλώσσα μας του τροπαρίου της Μεγάλης Δευτέρας, Τρίτης και Τετάρτης:

‘’ Να, ο Νυμφίος έρχεται στο μέσο της νύχτας και ευτυχισμένος θα είναι ο δούλος που θα τον βρει ξάγρυπνο να τον περιμένει. Ανάξιος όμως πάλι θα είναι εκείνος που θα τον βρει ράθυμο και απροετοίμαστο. Βλέπε λοιπόν, ψυχή μου να μη βυθιστείς στον πνευματικό ύπνο, για να μη παραδοθείς στο θάνατο της αμαρτίας και να μείνεις  έξω της Βασιλείας του Θεού. Αλλά ανάνηψε κράζοντας: άγιος, άγιος, άγιος είσαι εσύ ο Θεός σώσε μας δια της προστασίας των επουρανίων ασωμάτων δυνάμεων.’’

Τη Μεγάλη Δευτέρα σε όλη την Ελλάδα ξεκινούν οι ετοιμασίες στα σπίτια για τον εορτασμό του Πάσχα. Στα χωριά, κυρίως ασπρίζονται με ασβέστη οι αυλές και οι γλάστρες βάφονται κόκκινες. Σε κάποιες δε περιοχές οι πιστοί συνηθίζουν να τρέφονται μόνο με ψωμί και νερό έως την Μεγάλη Πέμπτη που θα λάβουν την Θεία Κοινωνία. Στα παλιά χρόνια οι κοπέλες πίστευαν πως της ‘’νηστικής καρδιάς πιάνει η ευχή’’ και έτσι μετά τη νηστεία θα εύρισκαν γαμπρό.

Στην Κέρκυρα οι νοικοκυρές προετοιμάζονται για την παρασκευή των παραδοσιακών τσουρεκιών φογάτσα και κολομπίνα και τα δύο ενετικής προέλευσης. Η φογάτσα είναι στρογγυλό πασχαλινό ψωμί και η κολομπίνα πλεξούδα με ένα αυγό στη μέση αλλά και ένα φτερό.

ΜΕΓΑΛΗ  ΤΡΙΤΗ

Μνείαν ποιούμεθα της του Ιερού Ευαγγελίου παραβολής των δέκα παρθένων

 

Ο Ιησούς, καθώς ανέβαινε προς τα Ιεροσόλυμα έλεγε προς τους μαθητές του διάφορες παραβολές, με τις οποίες προκαλούσε την προσοχή και το ενδιαφέρον τους στην κατανόηση των υπερκόσμιων αληθειών και μυστηρίων αλλά και τους προετοίμαζε έμμεσα για όσα θα επακολουθούσαν. Κατά τους ειδικούς οι ΄΄παροιμίες΄΄, όπως τις αποκαλεί κι ο Ευαγγελιστής Ιωάννης, αυτές που αναγράφονται στα ιερά Ευαγγέλια είναι 74 μαζί και οι μεταφορές.

Στην σημερινή παραβολή δέκα παρθένες που επρόκειτο θα συμμετάσχουν σε μια γαμήλια τελετή βγαίνουν να υποδεχτούν με τα λυχνάρια τους το ζευγάρι. Οι πέντε εξ αυτών πρόβλεψαν και εφοδίασαν με αρκετό λάδι τα λυχνάρια τους. Καθώς όμως ο γαμπρός καθυστερούσε νύσταξαν οι παρθένες και κοιμήθηκαν. Τελικά μέσα στη νύχτα φτάνει ο γαμπρός και οι μεν προετοιμασμένες με λάδι τον υποδέχθηκαν οι υπόλοιπες όμως οι ανόητες (μωρές) εκλιπαρούσαν για λίγο λάδι μια και το δικό τους σώθηκε αμέσως. Έφυγαν για να το προμηθευτούν στην αγορά αλλά εν τω μεταξύ οι παρθένες που ήταν κατάλληλα εφοδιασμένες  μπήκαν μαζί με τον γαμπρό στο γαμήλιο συμπόσιο και η πόρτα έκλεισε αφήνοντας ΄΄έξω του νυμφώνος΄΄ τις ανόητες παρθένες.

Ο Ιησούς σαφέστατα νουθετεί τους μαθητές του πως πρέπει να είναι σε εγρήγορση, προετοιμασμένοι και άγρυπνοι ώστε να μη χάσουν την μοναδική ευκαιρία και στερηθούν την ανταμοιβή, που δεν είναι άλλη από τη βασιλεία των ουρανών. Γι αυτό ολοκληρώνοντας την παραβολή τους λέει ότι δεν γνωρίζουν ούτε τη μέρα ούτε την ώρα της πολύτιμης αυτής ελπίδας και δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφιβολίας για την πίστη τους.

Η μέρα αυτή είναι αφιερωμένη στο καθάρισμα του σπιτιού. Σε κάποιες περιοχές της Ελλάδας φτιάχνονται τα τσουρέκια και τα κουλουράκια. Στη Θάσο αναβιώνει ένα πανάρχαιο έθιμο ΄΄ για βρεξ’ Απρίλη μου΄΄ όπου χορεύονται παραδοσιακοί χοροί. Στην Ιερισσό της Χαλκιδικής μετά την επιμνημόσυνη δέηση και την εκφώνηση του πανηγυρικού έχουν το έθιμο ΄΄ του μαύρου νιου τα αλώνι΄΄ κατά το οποίο οι γεροντότεροι μπροστάρηδες και ακολουθούμενοι από άλλους πιάνονται χέρι χέρι  και χορεύουν σχηματίζοντας μια ουρά μέχρι τετρακόσια μέτρα. Ο χορός τελειώνει με τον ΄΄καγκελευτό΄΄ που είναι η αναπαράσταση της σφαγής 400 Ιερισσιωτών από τους Τούρκους κατά την επανάσταση του ’21. Μοιράζεται καφές και σε ένα μεγάλο καζάνι βράζουν τον ΄΄ζωγραφίτικο΄΄ δηλαδή τσουρέκια και αυγά.

 

ΜΕΓΑΛΗ   ΤΕΤΑΡΤΗ

Της αλειψάσης τον Κύριον μύρω πόρνης γυναικός, μνείαν ποιείσθαι οι θειότατοι πατέρες εθέσπισαν

Ο Ιησούς βρισκόταν στη Βηθανία, καλεσμένος  στο σπίτι του λεπρού φαρισαίου Σίμωνα για δείπνο, όταν τον πλησίασε μια πόρνη γυναίκα. Οι μαθητές του βλέποντας την να πλησιάζει τον διδάσκαλό τους δυσφόρησαν θεωρώντας την ζητιάνα αλλά σαν την είδαν να περιλούει την κεφαλή του Ιησού με πολύτιμο μύρο δίστασαν να επέμβουν. Εκείνη  με δάκρυα να στάζουν σαν βροχή από τα μάτια της φίλησε τα άχραντα πόδια του Κυρίου ζητώντας του να συγχωρήσει τα ανομήματα της και να τη σώσει από τον βόρβορο της ακολασίας. ΄΄Ντρέπομαι΄΄ του ψιθύρησε σκουπίζοντας με τα μαλλιά της τα βρεγμένα από τα δάκρυα της πόδια του Ιησού  ΄΄μισώ τα αίσχη και τις ηδονές του σώματος μου, φοβάμαι την κρίση της κόλασης, σώσε με, δέξου την μετάνοια μου΄΄. Τότε ο Ιησούς επιδοκίμασε τη γυναίκα μπρος στους μαθητές του και τη συγχώρησε για τα αμαρτήματα της.

Η Κασσιανή τώρα καμία σχέση δεν είχε με την ηρωίδα της ιστορίας μας. Πολλοί είναι αυτοί που την συγχέουν με την αμαρτωλή γυναίκα. Λάθος. Ήταν μια βυζαντινή ποιήτρια που έζησε τον 9ο μ.Χ αιώνα και συνέταξε το κλασικό τροπάριο-μεγα­λούργημα, με θεολογικό βάθος, πρωτοτυπία, δύναμη και ποιητική έξαρση. Εκφράζει το μυ­στήριο της μετανοίας, με ταπείνωση και επί­γνωση που εξιλεώνει την ψυχή του αμαρτωλού και ανοίγει την πόρτα του Παραδείσου.

Επειδή δεν την επέλεξε ως σύζυγό του ο αυτοκράτωρ Θεόφιλος, έγινε μοναχή και αφιερώθηκε στη λατρεία του Θεού και στην ποίηση.

Το ιστορικό, όπως περιγράφεται από  βυζαντινούς χρονικογράφους, αναφέρει πως η μητέρα του αυτοκράτορα Θεόφιλου, ακολουθώντας την οικογενειακή παράδοση για την εκλογή νύφης, προσκάλεσε το 820 μ.Χ. στο παλάτι τις ωραιότερες και επιφανέστερες κόρες της αυτοκρατορίας. Δώδεκα «κάλλιστοι παρθένες» ανταποκρίθηκαν στην πρόσκληση και κατέφθασαν στο Παλάτι. Μετά την υποδοχή τους από τη μητέρα του αυτοκράτορα, η μητέρα του Ευφροσύνη του έδωσε εντολή να δώσει το χρυσό μήλο σε εκείνη που θα επέλεγε για σύζυγό του.

Ο νεαρός αυτοκράτωρ θαμπώθηκε από την ομορφιά της Κασσιανής και θέλοντας να δοκιμάσει την ευφυΐα της τη ρώτησε: «από τη γυναίκα ξεκινούν τα κακά πράγματα», υπονοώντας την Εύα και το προπατορικό αμάρτημα. Όμως η Κασσιανή αποστόμωσε τον Θεόφιλο ανταπαντώντας του «και από τη γυναίκα πηγάζουν τα καλύτερα, τα ευγενέστερα», υπονοώντας την Παναγία και τη γέννηση του Χριστου.

Η απάντηση κακοφάνηκε στον αυτοκράτορα, που αποφάσισε να «τιμωρήσει» την Κασσιανή δίνοντας το χρυσό μήλο στην ωραία, αλλά και σεμνή Θεοδώρα.

Με βάση την παράδοση ο αυτοκράτορας Θεόφιλος συνεχίζοντας να είναι ερωτευμένος μαζί της, επιθυμούσε να την δει για μία τελευταία φορά πριν πεθάνει κι έτσι πήγε στο μοναστήρι όπου βρισκόταν. Η Κασσιανή ήταν μόνη στο κελί της γράφοντας το τροπάριο της όταν αντιλήφθηκε την άφιξη της αυτοκρατορικής ακολουθίας. Τον αγαπούσε ακόμη αλλά πλέον είχε αφιερώσει τη ζωή της στο Θεό γι αυτό και κρύφτηκε, μη επιθυμώντας να αφήσει το παλιό της πάθος να ξεπεράσει το μοναστικό της ζήλο. Άφησε όμως το μισοτελειωμένο ύμνο πάνω σε ένα τραπέζι.

Ο Θεόφιλος ανακάλυψε το κελί της και μπήκε σε αυτό ολομόναχος. Την αναζήτησε αλλά μάταια. Εκείνη τον παρακολουθούσε μέσα από μία ντουλάπα στην οποία είχε κρυφτεί. Ο Θεόφιλος στενοχωρήθηκε, έκλαψε και μετάνιωσε που για μία στιγμή υπερηφάνειας έχασε μία τόσο όμορφη και έξυπνη γυναίκα. Στη συνέχεια βρήκε τα χειρόγραφα της Κασσιανής επάνω στο τραπέζι και τα διάβασε. Μόλις ολοκλήρωσε την ανάγνωση κάθισε και πρόσθεσε ένα στίχο στον ύμνο. Σύμφωνα με την παράδοση ο στίχος αυτός ήταν «ὧν ἐν τῷ παραδείσῳ Εὔα τὸ δειλινόν, κρότον τοῖς ὠσὶν ἠχηθεῖσα, τῷ φόβῳ ἐκρύβη».

Φεύγοντας εντόπισε την Κασσιανή που κρυβόταν στην ντουλάπα αλλά δεν της μίλησε, σεβόμενος την επιθυμία της. Η Κασσιανή βγήκε από την κρυψώνα της μετά την αναχώρηση του αυτοκράτορα, διάβασε την προσθήκη του και στη συνέχεια ολοκλήρωσε τον ύμνο.

Παλιότερα κάθε Μεγάλη Τετάρτη παρασκευαζόταν η νέα ζύμη,το προζύμι της χρονιάς και οι γυναίκες της εκκλησίας πήγαιναν από σπίτι σε σπίτι μάζευαν αλεύρι και το ζύμωναν χωρίς προζύμι. Ακολούθως το πήγαιναν στον παπά και εκείνος ακουμπούσε πάνω του το Τίμιο Ξύλο και το αλεύρι φούσκωνε. Αυτό δε ήταν το προζύμι της χρονιάς και οι εκκλησιάρισσες γυναίκες μοίραζαν από λίγο σε κάθε σπίτι.

 

ΜΕΓΑΛΗ  ΠΕΜΠΤΗ

Εξέδυσαν με τα ιμάτια μου, και ενέδυσαν με χλαμύδα κοκκίνην,    Έθηκαν επί την κεφαλήν μου στέφανον εξ ακανθών, και επί την δεξιάν μου χείρα έδωκαν κάλαμον,  ίνα συντρίψω αυτούς, ως σκεύη κεραμέως.

Το Θείο δράμα προχωρεί προς την αποκορύφωση του.  Ο Ιησούς κοινωνεί τους μαθητές του στη διάρκεια ενός Μυστικού δείπνου δίνοντας τους από ένα κομμάτι ψωμί που συμβολίζει το σώμα του και κρασί που συμβολίζει το αίμα του. Σε μια εκδήλωση ταπεινώσεως ενδύεται την υπηρετική ποδιά, το λέντιο, παίρνει τον νιπτήρα, σκύβει και πλένει τα πόδια των μαθητών του. Αν η ταπείνωση της σαρκώσεως έχει βαθειά θεολογική σημασία, αν η ταπείνωση της σταυρώσεως έχει μεγάλη σωτηριολογική και λυτρωτική σημασία, η ταπείνωση του Νιπτήρα έχει μεγάλη ανθρωπολογική και κοινωνική σημασία.

Από το βράδυ αρχίζει η κυρίως κατάνυξη καθότι ξεκινούν τα Άχραντα Πάθη και ακολουθεί η Σταύρωση με το επιβλητικό τροπάριο ΄΄ Σήμερον κρεμάται επί ξύλου…΄΄ κατά την διάρκεια του οποίου περιφέρεται ο Σταυρός με τον Ιησού και αναγιγνώσκονται τα Δώδεκα Ευαγγέλια.

Κοπέλες μετά το πέρας της ακολουθίας αναλαμβάνουν να στολίσουν τον Επιτάφιο με πολύχρωμα μυροβόλα άνθη της άνοιξης. Βιολέτες, τριαντάφυλλα, μενεξέδες. Φτιάχνουν στεφάνια και γιρλάντες, ενώ ψέλνουν το μοιρολόγι της Παναγίας. Γυναίκες αγρυπνούν όλη τη νύχτα στην εκκλησία και μοιρολογούν τον χριστό. Προσκυνούν τον Επιτάφιο και περνάνε από κάτω για να τους πιάσει η χάρη του Χριστού.

Το κύριο έθιμο της Μεγάλης Πέμπτης είναι το βάψιμο των αυγών. Σύμφωνα με μία εκδοχή η Παναγία  πήρε ένα καλάθι αυγά και τα πρόσφερε στους φρουρούς Του Υιού της, ικετεύοντάς τους να μην τον βασανίσουν. Όταν τα δάκρυά της έπεσαν πάνω στα αυγά, τότε αυτά βάφηκαν κόκκινα.

Λένε ακόμα πως το αυγό συμβολίζει τον τάφο του Χριστού που ήταν ερμητικά κλειστός, όπως το περίβλημα του αυγού, αλλά έκρυβε μέσα του τη «Ζωή», αφού από αυτόν βγήκε ο Χριστός και αναστήθηκε.

Αυτή την ημέρα οι νοικοκυρές δεν πλένουν, δεν απλώνουν ούτε κάνουν δουλειές στο σπίτι. Στη Λήμνο το πρώτο πασχαλινό αυγό είναι της Παναγίας και το τοποθετούν στο εικονοστάσι. Στη Σίφνο οι γυναίκες φτιάχνουν τα ΄΄Πουλιά της Λαμπρής΄΄ που είναι κουλούρες σε διάφορα σχήματα πουλιών ή ζώων τα οποία είναι στολισμένα με κόκκινα αυγά. Στη Δυτική Μακεδονία οι γυναίκες απλώνουν στο μπαλκόνι τους κόκκινα πανιά και οι οικογένειες που έχουν πένθος δεν βάφουν κόκκινα τα αυγά τους αλλά κάποιο άλλο χρώμα. Στα Χανιά φτιάχνουν ένα ομοίωμα του Ιούδα από ξύλα, τον οποίο περιφέρουν σ όλο το χωριό τους και τον χτυπούν.

Ο Ιούδας, γιος του Σίμωνα, γεννήθηκε στη πόλη Κεριώθ της Ιουδαίας εξ ου και Ισκαριώτης και ήταν ο μόνος από τους μαθητές του Χριστού που καταγόταν από τη φυλή του Ιούδα (μία από τις 12 φυλές του Ισραήλ), καθώς όλοι οι άλλοι κατάγονταν από τη Γαλιλαία.

Οι πληροφορίες για τον Ιούδα από τους Ευαγγελιστές είναι ελάχιστες και ανεπαρκείς για τη μορφή και τον χαρακτήρα του. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης τον χαρακτηρίζει υποκριτή και φιλάργυρο, ενώ οι υμνογράφοι τον «στολίζουν» με ουκ ολίγα απαξιωτικά επίθετα και επιθετικούς προσδιορισμούς.

Σύμφωνα με τα Ευαγγέλια, όταν οι αρχιερείς των Ιουδαίων επιδίωξαν να συλλάβουν και να θανατώσουν τον Ιησού Χριστό, απευθύνθηκαν στον πιο ευάλωτο από τους μαθητές του, ο οποίος αντί του ποσού των τριάντα αργυρίων ανέλαβε να τους υποδείξει τον Ιησού.

Ο Ιησούς συνελήφθη και οδηγήθηκε στους αρχιερείς και γραμματείς των Ιουδαίων. Όταν ο Ιούδας κατάλαβε τις συνέπειες της προδοσίας του μετανόησε κι επέστρεψε τα τριάντα αργύρια της αμοιβής του στους αρχιερείς. Αυτοί δεν τα δέχτηκαν, γι’ αυτό και ο Ιούδας τα πέταξε μέσα στο ναό λέγοντας «ήμαρτον, σας παρέδωσα έναν αθώο άνθρωπο». Αμέσως μετά έφυγε από τον ναό και αυτοκτόνησε δι’ απαγχονισμού.

Η εκκλησιαστική παράδοση αναφέρει ότι μετά τον απαγχονισμό, το σώμα του κατάπεσε πάνω σε αιχμηρές πέτρες και άνοιξε, τα δε σπλάχνα του ξεχύθηκαν στο έδαφος (Πράξεις α’18). Σύμφωνα με άλλη παράδοση, που αναφέρει ο Παπίας (μαθητής του Ευαγγελιστή Ιωάννη), με τον απαγχονισμό του Ιούδα, το σώμα του πρήστηκε τόσο πολύ, ώστε ούτε άμαξα δεν μπορούσε να περάσει από τον τόπο που κείτονταν.

Η μορφή του Ιούδα ως συμβόλου προδοσίας παρέμεινε στη συνείδηση των χριστιανών πάντοτε απεχθής και βδελυρή κι εκφράστηκε στον ελληνικό χώρο με το έθιμο του «καψίματος του Ιούδα», το οποίο, πάντως, έχει καταδικάσει η Εκκλησία.

Επίσης δεν υπάρχει η παραμικρή νύξη για τον τρόπο εκλογής του στην ομάδα των 12 μαθητών πέρα από μια φράση του Ιησού: “Εγώ γνωρίζω ποιους διάλεξα για μαθητές μου”, (Ιωάννης, 13).

Ωστόσο ένας διάλογος μεταξύ Ιησού και Ιούδα μας δίνει ένα μικρό ίχνος του χαρακτήρα του. Την ώρα που η πόρνη, πλένει με ακριβό μύρο τα πόδια του Χριστού, ο Ιούδας εκφράζει την αντίθεσή του λέγοντας πως αν πουλούσαν το πανάκριβο αυτό μύρο θα έβγαζαν τουλάχιστον 300 δηνάρια, τα οποία θα μπορούσαν να τα μοιράσουν στους φτωχούς. Ο Ιησούς του απαντάει πως για τους φτωχούς θα έχουν τη δυνατότητα να φροντίζουν για πάντα, για τον ίδιο όμως όχι.

Στον Μυστικό Δείπνο , την ώρα που ο Ιησούς είπε στους μαθητές του: ”ένας από σας θα με προδώσει”. Οι μαθητές τα έχασαν, άρχισαν να κοιτάζουν με υποψίες ο ένας τον άλλο, ο Ιωάννης τότε τον ρώτησε “ποιος, είναι, Κύριε, αυτός που θα σε προδώσει;” και ο Ιησούς απάντησε: “είναι αυτός που θα του δώσω το ψωμί”. Μόλις το έδωσε στον Ιούδα, του είπε: “ό,τι είναι να κάνεις, κάντο γρήγορα.” Όμως κανείς μαθητής δεν κατάλαβε τίποτα!  Όπως γράφει ο Ιωάννης, ο Ιούδας ήταν ο ταμίας της ομάδας και όλοι νόμισαν πως ο Ιησούς του έλεγε να αγοράσει γρήγορα ό,τι ήταν απαραίτητο για τη γιορτή του Πάσχα ή να δώσει κάτι στους φτωχούς. Άρα ο Ιούδας δεν είχε δείξει μέχρι τότε καμία κακή διαγωγή. Να γιατί κανείς δεν τον υποπτεύθηκε. Και να γιατί ο Ιωάννης γράφει πως μπήκε ο διάβολος μέσα του. Προφανώς δεν μπορούσε να εξηγήσει με άλλο τρόπο την ενέργεια του Ιούδα. Άλλωστε το να κρατάει κάποιος το ταμείο προϋποθέτει ακεραιότητα χαρακτήρα. Δε θα μπορούσε να το έχει ο οποιοσδήποτε.

Φτάνουμε έτσι στα αίτια της προδοσίας. Όπως είπαμε ο Ιωάννης θεωρεί πως ο διάβολος επηρέασε τον Ιούδα. Το ίδιο και ο Λουκάς ενώ ο Ματθαίος και ο Μάρκος γράφουν πως ο Ιούδας έκανε ό,τι έκανε αποκλειστικά για τα 30 αργύρια.
Έχουν διατυπωθεί βέβαια και άλλες θεωρίες. Η πιο λογικοφανής υποστηρίζει πως ο Ιούδας περίμενε από τον Ιησού να ελευθερώσει τους Εβραίους από τη ρωμαϊκή κατοχή και μόλις συνειδητοποίησε πως ο Ιησούς δεν είχε στο μυαλό του να δημιουργήσει εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα απογοητεύτηκε και τον πρόδωσε. Άλλοι μελετητές υποστηρίζουν πως ο Ιούδας προσπάθησε να αναγκάσει τον Ιησού να επιδείξει τις δυνάμεις του, υπάρχει ακόμα η θεωρία πως ο Ιούδας ήταν μέρος ενός ευρύτερου θεϊκού σχεδίου, όλα αυτά όμως παραμένουν θεωρίες. Τα μόνα κίνητρα που αναφέρονται ρητά από τους Ευαγγελιστές είναι η φιλαργυρία και η επίδραση του σατανά.

Το φιλί του Ιούδα δεν άξιζε μόνο 30 αργύρια -που στο κάτω κάτω επιστράφηκαν- αλλά πολύ περισσότερα αφού στοίχισε στον Ιούδα την αιώνια τιμωρία στην κόλαση, ενώ επηρέασε, όσο κανένα άλλο γεγονός, την παγκόσμια ιστορία, όχι μόνο τη χριστιανική.

Γιατί δόθηκε όμως το φιλί του Ιούδα και ποιο σκοπό εξυπηρετούσε; Ας θυμηθούμε τα γεγονότα όπως τα περιγράφουν οι Ευαγγελιστές:
Ο Ιησούς προσεύχεται στον κήπο της Γεθσημανή, το βράδυ μετά τον Μυστικό Δείπνο. Λίγο παραπέρα τον περιμένουν ο Πέτρος, ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης. Οι υπόλοιποι μαθητές έχουν πάει για ύπνο.
Ξαφνικά ακούγεται φασαρία. Έρχεται ο Ιούδας ακολουθούμενος από όχλο πολύ. Ρωμαίοι στρατιώτες και άνθρωποι των αρχιερέων κρατάνε φανούς, ξίφη και ξύλα. Ο Ιούδας πλησιάζει τον Ιησού, του λέει: “Χαίρε Ραββί” και τον φιλάει! Αυτό ήταν. Η προδοσία έχει συντελεστεί. Ο Ιούδας μόλις διέπραξε την πιο ανίερη πράξη των αιώνων. Το όνομά του έχει πλέον συνδεθεί με τη χειρότερη προδοσία που έγινε ποτέ.
Η ιστορία όμως δεν τελειώνει εδώ. Ο Ιησούς απαντάει στον Ιούδα: “Με φίλημα ήρθες να προδώσεις τον Υιό του Ανθρώπου;” (Λουκάς, 22). Την ίδια στιγμή οι στρατιώτες συλλαμβάνουν τον Ιησού και του δένουν τα χέρια. Ο Πέτρος αντιδράει. Βγάζει ένα μαχαίρι και κόβει το αυτί ενός δούλου του αρχιερέα που συνόδευε τους στρατιώτες. Ο Ιησούς τον επιπλήττει και, αφού του λέει “μάχαιραν έδωκας, μάχαιραν θα λάβεις”, τον κάνει να βάλει το μαχαίρι στη θήκη του. Ύστερα ρωτάει τους ανθρώπους που ήρθαν να τον συλλάβουν: “Γιατί ήρθατε με μαχαίρια και ξύλα να με συλλάβετε; Κάθε μέρα καθόμουν κοντά σας και δίδασκα στο ιερό. Γιατί δεν με πιάσατε τότε;΄΄

 Εδώ τελειώνει η ιστορία της σύλληψης του Ιησού, ακολούθως θα οδηγηθεί στον Άννα και στον Καϊάφα κι από εκεί στον Πόντιο Πιλάτο με τη γνωστή συνέχεια.

Τρεις απορίες δημιουργεί η ιστορία της σύλληψης του Ιησού.

α) Τι χρειαζόταν ο Ιούδας στους Ρωμαίους στρατιώτες και στους αρχιερείς αφού ο Ιησούς ήταν γνωστός από τις διδασκαλίες του;
Ίσως δεν ήταν και τόσο γνωστός ο Ιησούς, ειδικά στους Ρωμαίους στρατιώτες που σίγουρα θα έδειχναν μεγάλη αδιαφορία για τις ομιλίες του. Άλλωστε μην ξεχνάμε πως η σύλληψη έγινε το βράδυ. Έπρεπε να βρεθεί κάποιος που γνώριζε τον Ιησού και τα μέρη που σύχναζε, ο οποίος θα τους οδηγούσε σύντομα στον Κήπο της Γεθσημανή κι εκεί ανάμεσα στους πολλούς μαθητές του, θα υποδείκνυε το πρόσωπο που έψαχναν οι διώκτες του. Όλα έπρεπε να γίνουν γρήγορα και ήσυχα, ώστε να προκληθούν οι μικρότερες δυνατές αντιδράσεις. Μια σύλληψη του Ιησού μέρα μεσημέρι, εν μέσω υποστηρικτών και θαυμαστών του, σίγουρα θα ήταν μια ριψοκίνδυνη ενέργεια.

β) Γιατί ο Ιησούς επέλεξε τον Ιούδα ως μαθητή του, αφού γνώριζε πως κάποια στιγμή θα τον προδώσει;
Σ’ αυτό το ερώτημα υπάρχουν διάφορες απαντήσεις, όλες -όπως αυτή εδώ– επικεντρώνονται στο θέμα της “ελεύθερης βούλησης” που αποτελεί θεμέλιο της χριστιανικής πίστης. Με απλά λόγια ο Ιούδας αφέθηκε ελεύθερος να επιλέξει αν θα προδώσει ή όχι, δεν είχε καμία διάθεση ο Ιησούς να τον επηρεάσει ούτε να τον απαλλάξει από τα καθήκοντά του. Το ίδιο ελεύθεροι αφέθηκαν οι άνθρωποι που τον συνέλαβαν, που τον δίκασαν ή που έπαιξαν στα ζάρια το χιτώνα του. Σεβαστή άποψη, αλλά έχει ένα αδύνατο σημείο. Ο Ιούδας υπήρξε επιλογή του Ιησού, τον διάλεξε ο ίδιος, δε βρέθηκε τυχαία στο δρόμο του, όπως ο Άννας, ο Καϊάφας ή ο Πόντιος Πιλάτος. Κι όχι μόνο αυτό, κατά τη διάρκεια του Μυστικού Δείπνου ο Ιησούς δηλώνει: “Εγώ ξέρω ποιους διάλεξα για μαθητές μου” (Ιωάννης, 13, 18). Για ποιο λόγο λοιπόν τον διάλεξε για μαθητή του; Αφού σίγουρα γνώριζε τι θα έκανε αργότερα; Μήπως τελικά ο Ιούδας αποτέλεσε -άθελά του- μέρος ενός θεϊκού σχεδίου;

γ) Γιατί ο Πέτρος επιτέθηκε στο δούλο του αρχιερέα και όχι στον ίδιο τον Ιούδα;        Αν ξαναδούμε την αφήγηση απ’ την αστυνομική της πλευρά θα διαπιστώσουμε μια σημαντική λεπτομέρεια: ο Πέτρος ενώ έβγαλε μαχαίρι δεν το έστρεψε εναντίον του Ιούδα αλλά το χρησιμοποίησε για να κόψει το αυτί του δούλου του αρχιερέα. Γιατί το έκανε αυτό; Μήπως φοβήθηκε βλέποντας τον Ιούδα να βρίσκεται εν μέσω στρατιωτών, ή -πιο πιθανό- δεν αντιλήφθηκε το ρόλο του Ιούδα; Μη ξεχνάμε πως βρισκόταν μακριά, μαζί με τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Ξαφνικά ακούει βήματα και φωνές, τρέχει και βλέπει να έχουν συλλάβει τον Ιησού. Βγάζει μαχαίρι και ορμάει να σώσει το δάσκαλό του. Κάποια στιγμή βλέπει τον Ιούδα αλλά δεν περνάει απ’ το μυαλό του πως βρίσκεται εκεί για να τον προδώσει. Η αντίδραση του Πέτρου είναι μια ακόμα ένδειξη πως ο Ιούδας δεν είχε δώσει μέχρι τότε δείγματα κακού χαρακτήρα, γι’ αυτό και κανείς δεν τον είχε υποψιαστεί πως ήθελε να προδώσει.

ΜΕΓΑΛΗ  ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ

Ο Άδης φησίν, επικράνθη συναντήσας σοι κάτω. Επικράνθη και γαρ κατηργήθη, επικράνθη και γαρ ενεπαίχθη, επικράνθη και γαρ ενεκρώθη,επικράνθη και γαρ καθηρέθη, επικράνθη και γαρ εδεσμεύθη.

Το πρωί της Μεγάλης Παρασκευής γίνεται η αποκαθήλωση όπου ο ιερέας κατεβάζει τον Εσταυρωμένο Χριστό από τον Σταυρό και τον τυλίγει με καθαρό σεντόνι και στη συνέχεια τον εναποθέτει στο κουβούκλιο, τον γνωστό μας Επιτάφιο ο οποίος έχει ήδη στολισθεί με άνθη της υπαίθρου που φέρνουν οι γυναίκες (μυροφόρες) έτσι ώστε να τοποθετηθεί το Άγιο Σώμα του Χριστού. Το βράδυ θα γίνει η περιφορά του Επιταφίου, το κυριότερο έθιμο της Μεγάλης Παρασκευής. Κατά τη διάρκεια της περιφοράς ψάλλονται τα εγκώμια . Πρόκειται για 185 σύντομα τροπάρια που παρεμβάλλονται σε τρεις στάσεις.

*Η πρώτη στάση σε ήχο πλάγιο α΄ αρχίζει με το εγκώμιο “Η ζωή εν τάφω, κατετέθης, Χριστέ…“.

**Η δεύτερη στάση σε ήχο πλάγιο α΄ αρχίζει με το εγκώμιο “Άξιον εστί μεγαλύνειν σε τον Ζωοδότην…” και

***Η τρίτη στάση σε ήχο γ΄ αρχίζει με το εγκώμιο “Αι γενεαί πάσαι ύμνον τη ταφή Σου προσφέρουσι Χριστέ μου“.

Παλιά γινόταν συναγωνισμός ανάμεσα στις ενορίες για το ποιος θα φτιάξει τον ομορφότερο στολισμό του Επιταφίου. Οι ενορίες συναντιώντουσαν κατά την περιφορά ενώ στα νησιά έβαζαν τον Επιτάφιο στη θάλασσα για να αγιάσουν τα ύδατα. Το έθιμο του περάσματος κάτω από τον Επιτάφιο ακόμη καλά κρατεί. Όλοι πιστεύουν ότι πρέπει να περάσουν μια φορά για το καλό, ενώ πίστευαν πως αν τα ζωηρά παιδιά περάσουν τρεις φορές θα φρονίμευαν. Τρεις φορές έπρεπε να περάσουν και οι άρρωστοι για να γίνουν καλά.

Η Μεγάλη Παρασκευή αποτελεί την κορύφωση του Θείου Δράματος και είναι η μέρα του μεγάλου πένθους. Όλοι τη ζουν με μεγάλη κατάνυξη και σε πολλά μέρη δεν στρώνουν καθόλου τραπέζι. Είναι η μέρα που όλοι νηστεύουν ακόμα και το λάδι με τιμητικό πιάτο τα νερόβραστα μακαρόνια με ταχίνι.

Κανείς δεν πρέπει να πιάσει στα χέρια του σφυρί ή άλλο εργαλείο γιατί θεωρείται μεγάλη αμαρτία.

Πολλοί συνηθίζουν να πίνουν λίγο ξύδι εις ανάμνηση αυτού που έδωκαν στον Ιησού. Σε κάποιες περιοχές φτιάχνουν ομοίωμα του Ιούδα το οποίο το παραδίδουν στις φωτιά μετά την περιφορά του Επιταφίου. Επίσης την ημέρα αυτή οι πιστοί συνηθίζουν να επισκέπτονται τους τάφους των νεκρών συγγενών και φίλων τους. Στην Κρήτη υπάρχει το έθιμο όπου ο ιερέας μνημονεύει εντός της εκκλησίας πριν την περιφορά του Επιταφίου τα ονόματα όλων των κεκοιμημένων συγχωριανών της κάθε οικογένειας, έστω και πολλές γενεές πίσω.

ΜΕΓΑΛΟ  ΣΑΒΒΑΤΟ

Αύτη η ημέρα, ήν εποίησεν ο Κύριος, αγαλιασώμεθα και ευφρανθώμεν εν αυτή.

Η γιορτή της Ανάστασης  και η τελευταία ημέρα της Μεγάλης Τεσσαρακοστής.

Σε πολλές εκκλησίες με την πρωινή λειτουργία της πρώτης Ανάστασης παρακολουθούμε στην Ελλάδα διάφορα έθιμα.

Στην Καλαμάτα αναβιώνει ένα έθιμο που πηγάζει από τους απελευθερωτικούς αγώνες του ΄21, ο διαγωνισμός των μπουλουκιών. Οι διαγωνιζόμενοι, με παραδοσιακές ενδυμασίες και οπλισμένοι με σαίτες, δηλαδή με χάρτινους σωλήνες γεμάτους μπαρούτι, μετατρέπουν το τοπικό γήπεδο σε πεδίο μάχης και με τη συμμετοχή πλήθους κόσμου.

Στο Λεωνίδιο έχουμε το πιο εντυπωσιακό έθιμο της περιοχής, όταν το βράδυ της Ανάστασης γεμίζει ο ουρανός από φωτεινά ‘‘αεροστατα’’ τα οποία ανυψώνονται από τους πιστούς κάθε ενορίας με τον ανταγωνισμό ποιανού το αερόστατο θα μείνει περισσότερη ώρα στον αέρα.

Στην Κέρκυρα το πρωί στις 9 γίνεται η περιφορά του Επιταφίου της εκκλησίας του Αγίου Σπυρίδωνα. Το 1574 οι Βενετσιάνοι απαγόρευσαν στους ορθόδοξους την περιφορά του την Μεγ.Παρασκευή και από τότε οι Κερκυραίοι την πραγματοποιούν μαζί με το Σεπτό Σκήνωμα του Αγίου. Είναι η πιο παλιά και κατανυκτική λιτανεία που βγαίνει σε ανάμνηση του θαύματος του Αγίου, που έσωσε τον κερκυραικό λαό. Στις 11 το πρωί του Μεγ.Σαββάτου όταν τελειώνει η ακολουθία στη Μητρόπολη χτυπούν οι καμπάνες των εκκλησιών και από τα παράθυρα των σπιτιών οι κάτοικοι ρίχνουν τους μπότηδες  ,πήλινα κανάτια, γεμάτα νερό, με στενό στόμιο και δυο χερούλια στο πλάι, δεμένα με κόκκινες κορδέλες, από τα παράθυρα των σπιτιών τους στο δρόμο. Πρόκειται για ένα μοναδικό έθιμο των Κερκυραίων που τις ρίζες του τις συναντά κάποιος στα ενετικά χρόνια της κατοχής του νησιού, με τους Βενετούς τότε καθολικούς να σπάνε τις παλιές στάμνες, στη μεγαλύτερη γιορτή τους, την Πρωτοχρονιά, ως «φόρο» στο νέο χρόνο, προκειμένου να τους φέρει καινούργια αγαθά στο σπιτικό τους.

Στην Πάρο τώρα γίνεται η αναπαράσταση των Παθών. Ένα έθιμο που κρατά από το 1937 όταν η δασκάλα του χωριού έβαλα τα παιδιά του σχολείου να κάνουν την αναπαράσταση των Παθών. Κατά την περιφορά του Επιταφίου στη Μάρπισσα και στα Μάρμαρα, γίνονται στάσεις σε ζωντανές εικόνες των Παθών. Σε κάθε στάση τα παιδιά ντυμένα Ρωμαίοι στρατιώτες ή μαθητές του Ιησού αναπαριστούν σκηνές από την Μεγ.Εβδομάδα με αποκορύφωμα την νύχτα της Ανάστασης οπότε το νησί γεμίζει από φώτα και τον θόρυβο αμέτρητων πυροτεχνημάτων.

Στην Αμοργό το Πάσχα έχει ιδιαίτερο χρώμα με όλες τις παλιές παραδόσεις να αναβιώνουν στο νησί. Το Σάββατο του Λαζάρου μοιράζονται σε όλα τα σπίτια μεγάλοι σταυροί φτιαγμένοι από φύλλα βάγιας.

Στη Χίο ο περίφημος πλέον ρουκετοπόλεμος είναι ένα παλιό έθιμο που έχει τις ρίζες του στους χρόνους της Τουρκικής κατοχής. Οι κάτοικοι των ενοριών του Αγίου Μάρκου και της Παναγίας Ερειθιανής, έφτιαχναν αυτοσχέδια βαρελότα. Με το πέρασμα του χρόνου όμως αυτά εξελίχθηκαν σε αυτοσχέδιες ρουκέτες και βεγγαλικά που διανύουν μεγάλες αποστάσεις. Οι ποσότητες των βεγγαλικών που εκτοξεύονται το βράδυ της Ανάστασης και το θέαμα που δημιουργείται από τις ρουκέτες που εκτοξεύονται στον ουρανό του Βρονάδου είναι φαντασμαγορικό.

Στην Ύδρα την Μεγ.Παρασκευή ο Επιτάφιος μπαίνει στη θάλασσα και διαβάζεται η ακολουθία του Επιταφίου, δημιουργώντας μια ατμόσφαιρα κατανυκτική. Την επομένη γίνεται το κάψιμο του Ιούδα μπροστά στα μάτια των έκπληκτων επισκεπτών του νησιού.

Το μεσημέρι του Σαββάτου στον Πανάγιο Τάφο πραγματοποιείται η Αφή του Αγίου Φωτός που διανέμεται σε όλο τον Ορθόδοξο κόσμο. H τελετή αφής του Αγίου Φωτός, κατά την οποία οι πιστοί λαμβάνουν το Άγιο Φως που προέρχεται από τον Πανάγιο Τάφο, έχει τις ρίζες της στους πρώτους χριστιανικούς αιώνες.

Το Ιερό Ευαγγέλιο μαρτυρά ότι, κατά τον καιρό της ανάστασης του Κυρίου, ο άγγελος που παρουσιάστηκε στις Μυροφόρες και έσπρωξε την πέτρα από την είσοδο του Τάφου καθόταν πάνω σε αυτήν και έλαμπε ολόκληρος: «Ην δέ η ιδέα αυτού ως αστραπή»  (Η εξωτερική του εμφάνιση ήταν σαν αστραπή).

Έπειτα, όταν ο Πέτρος και ο Ιωάννης επισκέφτηκαν τον τάφο, ενώ υπήρχε ακόμα σκοτάδι και δεν ήταν παρών κανένας άγγελος, είδαν τις λωρίδες από τα σεντόνια που είχαν χρησιμοποιηθεί ως σάβανο και την πετσέτα με την οποία είχαν σκεπάσει το κεφάλι του Κυρίου και πίστεψαν . Σημειώνεται ότι όλα αυτά τα είδαν, παρά το σκοτάδι που υπήρχε παντού, διότι όλος ο Τάφος του Κυρίου ήταν τότε διάχυτος από ουράνιο φως.

Τα λεγόμενα αυτά ενέπνευσαν στην τελετουργία της Εκκλησίας μας, από τους πρώτους κιόλας αιώνες,  το έθιμο να κρατάμε λαμπάδες κατά τη γιορτή του Πάσχα.

Από το πρωί του Αγίου και Μεγάλου Σαββάτου μέσα στον θεοσέβαστο Ναό της Αναστάσεως, όπως και στον άγιο Τάφο σβήνουν όλες οι λυχνίες, Ορθοδόξων, Λατίνων, Αρμενίων και Κοπτών, από τους διακονητές από το κάθε δόγμα που βρίσκονται στον ναό. Απ’ έξω, όλοι οι κάτοικοι και οι προσκυνητές της αγίας Πόλης, όλων των χριστιανικών φύλων, εκτός από τους Λατίνους, αλλά και οι θεατές συρρέουν όλοι μαζί και γεμίζουν τον χώρο της αγίας Αυλής του Ναού, περιμένοντας το άνοιγμα της κλειστής πόρτας του, ώστε να μπουν μέσα.

Στον Μοναστηριακό Ναό των Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης, τελείται ο εσπερινός και η λειτουργία του Μ. Σαββάτου, στις 8:30-9:30 το πρωί. Τότε, οι θυρωροί ανοίγουν την πύλη του Παναγιότατου Ναού, παρουσία Αρχιεπισκόπων και μελών της Ιεράς Αδελφότητας.

Φυσικά, υπάρχει στρατιωτική δύναμη για την τήρηση της τάξης. Η καμπάνα του Ναού χτυπάει πένθιμα, ενώ ο Πατριάρχης μπαίνει στο Άγιο Βήμα. Μετά από λίγη ώρα έρχονται προς τον Πατριάρχη και ασπάζονται το δεξί του χέρι ψάλλοντες το ΄΄Φως Ιλαρόν΄΄ 4 Αρμένιοι κληρικοί, δύο Κόπτες και δύο Σύροι, παίρνοντας ευλογία για να συμμετέχουν στην τελετή. Αυτή η εθιμοτυπία βασίζεται σε ρητές διατάξεις που ορίζουν για μας οι Σουλτάνοι, ως ένδειξη ότι έχουμε τα πρωτεία στον Παναγιότατο Τάφο, σύμφωνα με τα προνόμια που χορήγησε ο Ομάρ Χαττάπ και οι διάδοχοί του στο Γένος των Ορθοδόξων Ρωμαίων.

Μόλις οι υπόλοιποι κληρικοί αποχωρήσουν, οι Ορθόδοξοι Ιερείς που θα συμμετάσχουν στη λιτανεία ντύνονται στα λευκά, ενώ ο Πατριάρχης στο σκευοφυλάκειο φοράει όλη την αρχιερατική του στολή.

Μόλις ο Πατριάρχης μπει στον Πανάγιο Τάφο, η πόρτα του αγίου Κουβουκλίου κλείνει κι εκείνος διαβάζει γονατιστός, με φόβο και κατάνυξη, μια προσευχή. Όση ώρα διαβάζει, επικρατεί βαθιά σιγή.  Ο Πατριάρχης δεν προσεύχεται για την διενέργεια θαύματος. Απλώς «αναμιμνήσκεται» της θυσίας και της τριημέρου Αναστάσεως του Χριστού και απευθυνόμενος σ’ Αυτόν λέγει: «εκ του επί τούτον τον φωτοφόρον σου Τάφον εκκαιομένου φωτός ευλαβώς λαμβάνοντες, διαδίδομεν τοις πιστεύουσιν εις σε το αληθινόν φως, και δεόμεθά σου όπως αναδείξεις αυτό αγιασμού δώρον…». Πράγμα το οποίο σημαίνει ότι ο Πατριάρχης ανάβει την λαμπάδα του από την ακοίμητη κανδήλα που βρίσκεται πάνω στον Πανάγιο Τάφο. Όπως ακριβώς πράττει ο κάθε Πατριάρχης και ο κάθε κληρικός την ημέρα της Λαμπρής, όταν παίρνει Φως Χριστού από την ακοίμητη κανδήλα που βρίσκεται υπεράνω της συμβολίζουσας τον Τάφο του Κυρίου, Αγίας Τράπεζας. Το μυστήριο όμως που καλλιεργήθηκε γύρω από το τελετουργικό της αφής του Αγίου Φωτός και οι λαϊκές περί αυτού αντιλήψεις στις μέρες μας συνετέλεσαν στην οικειοποίηση και εκμετάλλευση από έξω εκκλησιαστικούς κύκλους της άκρως συμβολικής και κατανυκτικής αυτής λειτουργικής πράξεως της Εκκλησίας μας. Ο λόγος για την διαπόμπευση του Αγίου Φωτός με την οργανωμένη αεροπορική μεταφορά του στον ελλαδικό χώρο, συνοδεία κυβερνητικών παραγόντων, τιμητικών αγημάτων, ευζώνων και προσκόπων (και φυσικά τηλεοπτικών συνεργείων!),

Μόλις βγει έξω για να το μοιράσει στους κληρικούς, η εμφάνιση του Αγίου Φωτός συνοδεύεται από τις βαρύγδουπες καμπάνες του Ναού. Η τελετή επισφραγίζεται με την τέλεση της θείας λειτουργίας του Μ. Σαββάτου, στον Ναό της Αναστάσεως

Το βράδυ στην τελετή της Αναστάσεως το ΄΄ δεύτε λάβετε φως΄΄ και το ‘’Χριστός Ανέστη΄΄ συνοδεύονται από μηνύματα χαράς, ελπίδας και φυσικά πολλά βεγγαλικά και κροτίδες.

Οι Χριστιανοί στην επιστροφή τους σπίτι σταυρώνουν με το Άγιο Φως το επάνω μέρος  της εξώπορτας και ακολούθως ανάβουν τα καντήλια τους.

Το βραδινό τραπέζι της Ανάστασης περιλαμβάνει την εθιμοτυπική μαγειρίτσα, κόκκινα αυγά, τσουρέκι και σαλάτες μπαίνοντας σιγά σιγά μετά τη νηστεία στο γλέντι του Κυριακάτικου  οβελία. Τα ψησίματα των αρνιών και τα κοκορέτσια αποτελούν το κύριο μέρος του γλεντιού που κρατά μέχρι αργά το βράδυ.

 

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *